Gipsplaten zijn een van de meest gebruikte materialen in de bouw en verbouw. Je ziet ze in bijna elk huis: als wand, als plafond of als scheidingswand tussen kamers. Ze bestaan uit een kern van gips met aan beide kanten een laag karton. Die kartonlaag geeft de plaat zijn stevigheid. Zonder die buitenlaag zou het materiaal snel breken of verkruimelen. Veel mensen kiezen voor dit materiaal omdat het snel te plaatsen is, betaalbaar is en goed te bewerken valt.

Soorten platen voor verschillende situaties

Niet elke plaat is hetzelfde. Er zijn standaard wandplaten, maar ook platen die speciaal gemaakt zijn voor vochtige ruimtes zoals badkamers en keukens. Die hebben een groene of blauwe kleur en zijn behandeld tegen vocht. Daarnaast zijn er brandwerende varianten, die je herkent aan de rode of roze kleur. Voor geluidsisolatie bestaan er ook zwaardere uitvoeringen, die door hun gewicht meer geluid tegenhouden. De dikte verschilt per toepassing: dunne platen van negen millimeter gebruik je vaak voor gebogen vormen, terwijl dikkere platen van twaalf en een half millimeter of vijftien millimeter meer stabiliteit bieden bij wanden en plafonds.

Plaatsen en bevestigen doe je zo

Wie de platen zelf wil monteren, begint met het zetten van een metalen of houten raamwerk. Dat raamwerk geeft de constructie zijn vorm. Daarna schroef je de platen met speciale gipsplaatschroeven vast. Die schroeven mogen iets dieper dan het oppervlak zitten, maar je mag het karton niet doorprikken of beschadigen. Dat karton is namelijk de drager van de hele plaat. Let er bij het plaatsen op dat de naden niet op een rij komen te liggen. Verspringen is verstandig, want dan verdeelt de kracht zich beter over de constructie. Zorg ook dat de randen van twee aangrenzende platen altijd op een profielbalk rusten, anders krijg je later scheuren.

Afwerken voor een glad en strak oppervlak

Na het monteren zijn de naden tussen de platen en de schroefgaten nog zichtbaar. Die vul je op met gipsplaatvuller. Breng de vuller aan met een plamuurmes en strijk het overtollige materiaal direct weg. Bij naden gebruik je vaak ook een speciale papieren of glasvezelversterkte tape, die je in de nog natte vuller drukt. Nadat de vuller volledig droog is, schuur je het oppervlak glad. Gebruik daarvoor een schuurblok met een grove korrel, maar pas op: schuur nooit zo hard dat je door de kartonlaag heen gaat. Zodra het gips zelf zichtbaar wordt, verlies je de stevigheid en kun je het niet meer mooi afwerken. Na het schuren breng je een grondverf of hechtingslaag aan voordat je schildert of behang plakt.

Voordelen en aandachtspunten op een rij

Bouwen met gipsplaat heeft duidelijke voordelen. Het materiaal is licht van gewicht, waardoor je het makkelijk kunt verwerken. Het zaagt en boortzeer eenvoudig, en je kunt er kabels en leidingen achter verbergen. Ook de prijs is in verhouding laag vergeleken met andere bouwmaterialen. Een aandachtspunt is de gevoeligheid voor water. Standaard platen zijn niet bestand tegen langdurig vocht. Gebruik je ze op een plek waar regelmatig condensatie of spatwater voorkomt, dan loop je het risico dat het gips opzwelt en de kartonlaag loslaat. Een ander punt is het gewicht dat je aan een gipsen wand kunt hangen. Zware spiegels of kasten vraagspeciale pluggen of bevestiging op de stijlen van het raamwerk achter de plaat.

Veelgestelde vragen

Hoe verwerk je een beschadigde plek in een gipsen wand?
Een beschadigde plek in een gipsen wand herstel je door eerst het losse materiaal weg te halen. Daarna vul je het gat op met gipsplaatvuller of een speciale reparatiemortel. Bij grotere gaten kun je een stuk nieuwe plaat inzetten en dat vastzetten aan een stuk hout dat je achter de wand plaatst. Na het drogen schuur je het vlak en werk je het af met grondverf.

Kun je gipsplaten ook buiten gebruiken?
Standaard gipsplaten zijn niet geschikt voor gebruik buiten. Ze zijn niet bestand tegen regen en langdurige vochtigheid. Voor buiten zijn er speciale vezelcementplaten of andere materialen die wel weerbestendig zijn.

Hoeveel schroeven heb je nodig per plaat?
Als vuistregel gebruik je bij wanden schroeven met een tussenafstand van ongeveer 25 centimeter langs de randen en 30 centimeter in het midden van de plaat. Bij plafonds zit je veiliger met een kortere tussenafstand, omdat het gewicht van de plaat naar beneden trekt.

Moet je altijd grondverf gebruiken voordat je schildert?
Ja, het is sterk aan te raden om eerst een grondverf of gipsgrond aan te brengen op een gipsen wand of plafond voordat je gaat schilderen. Het materiaal is sterk zuigend en neemt verflaag na verflaag op zonder grondverf. Dat kost veel verf en geeft ongelijk resultaat.