Hoeveel m2 je vergunningsvrij mag bouwen hangt af van de grootte van je tuin. Bij een tuin kleiner dan 100 m2 mag je maximaal 50% bebouwen zonder omgevingsvergunning. Bij een grotere tuin gelden vaste maximale oppervlaktes. In de meeste gevallen ligt het maximum op 150 m2 aan vergunningsvrije bijgebouwen in totaal.
Dit zijn de regels voor zogenoemde bijbehorende bouwwerken: denk aan een aanbouw, uitbouw, overkapping, schuur of garage bij een woning. Ze vallen onder het Besluit omgevingsrecht (Bor), dat landelijk geldt. Gemeenten kunnen hier beperkt van afwijken, dus controleer altijd ook het bestemmingsplan van jouw gemeente.
Hoeveel m2 mag je vergunningsvrij bouwen per tuingrootte?
De oppervlakte die je zonder vergunning mag bebouwen, is gekoppeld aan de totale oppervlakte van je erf (het perceel achter en opzij van je woning). Hieronder zie je de vuistregel:
| Erfoppervlakte | Maximaal vergunningsvrij te bebouwen |
|---|---|
| Kleiner dan 100 m2 | 50% van het erf |
| 100 tot 300 m2 | 50 m2, plus 20% van het deel boven de 100 m2 |
| 300 tot 1.000 m2 | 90 m2, plus 10% van het deel boven de 300 m2 |
| Groter dan 1.000 m2 | Maximaal 150 m2 |
Een rekenvoorbeeld: heb je een erf van 200 m2? Dan mag je 50 m2 plus 20% van de extra 100 m2 bebouwen. Dat is 50 + 20 = 70 m2. Bij een erf van 500 m2 kom je uit op 90 m2 plus 10% van 200 m2, dus 90 + 20 = 110 m2. Let op: dit is de totale oppervlakte aan bijgebouwen bij de woning, inclusief wat er al staat.
Hoogte- en andere eisen voor vergunningsvrij bouwen
Alleen de oppervlakte telt niet. Een bouwwerk moet ook aan hoogteregels voldoen om vergunningsvrij te zijn. De belangrijkste eisen op een rij:
- De bouwhoogte mag maximaal 5 meter zijn bij een zadeldak, en maximaal 3 meter bij een plat dak of een overkapping.
- Het bouwwerk moet in het achtererfgebied staan, dus achter de voorgevelrooilijn. Aan de voorkant of zijkant van je woning gelden striktere regels.
- Het bouwwerk mag niet hoger zijn dan het hoofdgebouw (de woning zelf).
- Bij een rijtjeswoning of twee-onder-een-kapwoning gelden soms aanvullende regels voor de zijkant van het huis.
Voldoet je bouwplan hier niet aan, dan heb je toch een omgevingsvergunning nodig, ook al blijf je onder de maximale oppervlakte.
Waar je op moet letten: uitzonderingen en valkuilen
Vergunningsvrij bouwen lijkt eenvoudig, maar er zijn situaties waarin je toch een vergunning nodig hebt. Woon je in een beschermd stads- of dorpsgezicht, of is je woning een rijksmonument? Dan gelden de vergunningsvrije regels niet of slechts gedeeltelijk. Hetzelfde geldt als het bestemmingsplan specifieke bouwregels stelt die strenger zijn dan de landelijke norm.
Een veelgemaakte fout is dat mensen vergeten mee te tellen wat er al gebouwd staat. Staat er al een schuur van 30 m2, dan telt die mee bij de berekening van wat je nog mag bijbouwen. Overschrijd je de grens, dan is het illegaal gebouwd, ook als je het niet wist. De gemeente kan je dan verplichten om het te slopen.
Twijfel je of jouw plan vergunningsvrij is? Gebruik dan de vergunningcheck op het Omgevingsloket (omgevingsloket.nl). Dat is de officiële tool van de overheid. Je voert je plannen in en krijgt direct te zien of je een vergunning nodig hebt.
Zorg er altijd voor dat je bouwplan ook voldoet aan het Bouwbesluit, zelfs als er geen vergunning nodig is. Dat gaat over veiligheid, isolatie en constructie. Vergunningsvrij bouwen betekent niet dat er helemaal geen regels gelden.
